Die Schule in Budziszewko – eine Geschichte vom 16. Jahrhundert bis heute

Od lutego 1945 roku czyniono starania nad zorganizowaniem nauki szkolnej w Budziszewku w byłym pałacu. Prace organizacyjne prowadził pan Wojciech Jóźwiak – nauczyciel kierujący przed wojną szkołą w Studzieńcu. 3 marca 1945 roku rozpoczęto zajęcia szkolne. Do szkoły zostało zapisanych 56 uczniów różnych roczników. Po przeprowadzeniu egzaminów zakwalifikowano uczniów do I, II lub III klasy. Dla starszych roczników 3 listopada 1945 roku utworzono kurs wieczorowy, który liczył 32 słuchaczy. Zajęcia odbywały się w godzinach wieczorowych, a kurs trwał do końca kwietnia 1946 roku. Dalsze zajęcia odbywały się w Rogoźnie i kończyły się egzaminem stwierdzającym posiadanie podstawowego wykształcenia.

Rok szkolny 1946/47 rozpoczęło 60 uczniów nauczanych przez jednego nauczyciela – Pana Jóźwiaka w klasach łączonych: Klasa I – 11 uczniów plus 12 uczniów klasy II i 15 uczniów klasy III plus 22 uczniów klasy IV. Rok szkolny 1947/48 liczył 48 uczniów ogółem: klasy I i II – 15 uczniów, klasy III i IV – 33 uczniów.

Rok szkolny 1948/49 – obwód szkolny obejmował Budziszewko i Studzieniec. Szkoła liczyła już 99 uczniów w 6 klasach, których nauczało dwóch nauczycieli: pan Wojciech Jóźwiak i Stefan Kaczmarek. Rok szkolny 1949/50 – utworzono już siedmioklasową szkołę liczącą 101 uczniów. Obwód szkolny obejmował miejscowości: Budziszewko, Studzieniec, Budziszewice i część Potrzanowa, a w późniejszych latach jeszcze Nienawiszcz.

Siedmioklasowa szkoła trwała do roku 1967 i zostaje przekształcona w ośmioklasową szkołę podstawową. W szkole liczącej ponad stu uczniów i siedmiu, później ośmiu oddziałach brakowało pomieszczeń do nauki. Pałac jako budynek szkolny nie był przystosowany do prowadzenia zajęć. Poza dwoma większymi izbami reszta pomieszczeń była bardzo mała, a klasy liczyły często ponad 20 uczniów. Jedna izba została zorganizowana w piwnicy. Od 1956 roku ciągle trwały starania o kapitalny remont pałacu i przebudowę wnętrza budynku, względnie budowę nowej szkoły, lecz starania te przez długi czas były nieskuteczne.

Nadzieja pojawiła się w 1964 roku, kiedy to zapadła decyzja wybudowania nowego budynku typu pawilonowego. Po dwóch latach kolejnych zabiegów zapadła kolejna decyzja o budowie nowej dwukondygnacyjnej szkoły wraz z dwurodzinnym budynkiem dla nauczycieli. Wyrażono zgodę na lokalizację proponowanych budynków w parku.

We wrześniu 1967 roku następuje zagospodarowanie terenu budowy przez Pilskie Przedsiębiorstwo Budowlane. Ogrodzono teren, praktycznie cały park, doprowadzono wodę z gorzelni (tam była pobierana woda ze studni głębinowej), wykonano prace ziemne i wykopy pod fundamenty.

1 marca 1968 roku przewodniczący komitetu budowy szkoły pan Stanisław Pinczyński, przewodniczący komitetu rodzicielskiego pan Jan Zenger i dyrektor szkoły pan Marian Sokołowski dokonali wmurowania pierwszej cegły pod budowę szkoły. Prace na budowie posuwały się szybko i już 9 września 1968 roku prace zostały zakończone, a 27 października tegoż roku następuje uroczyste otwarcie szkoły. Szkołę z pałacu przeniesiono do nowego budynku, a pałac wykorzystano na mieszkania dla nauczycieli. W jednym pomieszczeniu w późniejszym czasie urządzono Klub Rolnika.

W latach osiemdziesiątych został opracowany program przebudowy i zagospodarowania pałacu. Miały tam powstać na piętrze mieszkania dla nauczycieli, natomiast na parterze: izba pamięci Adama Mickiewicza, biblioteka wiejska, czytelnia, pomieszczenia do zajęć praktycznych i muzycznych oraz świetlica – duża sala na potrzeby mieszkańców wsi. Brak środków powodował, że program nie był realizowany, a przemiany ustrojowe w kraju w 1989 roku zmieniły politykę gospodarczą i społeczną, i nie było możliwości realizowania szlachetnego planu.

7 marca 1994 roku budynek pałacowy, zabudowania gospodarcze wraz z gruntem o powierzchni 4620 m² zostaje sprzedany przez Gminę osobie prywatnej. Następuje gruntowny remont. Wymiana stropów, dachu i okien zapobiegła dalszej dewastacji i doprowadziła do możliwości zamieszkania w nim. Prace te pochłonęły znaczącą kwotę pieniędzy, a brak funduszy spowodował ograniczenie dalszych prac remontowych.